Notitie van uitgangspunten voor de herontwikkeling van Landgoed Haarendael

HAAREN – 14 mei 2021.Deze notitie van uitgangspunten is een leidraad voor de herontwikkeling van Landgoed Haarendael. Bestaand beleid, waaronder de Structuurvisie Haarendael, de input van belanghebbenden en bestuurlijke ambitie vormen de basis voor de geformuleerde uitgangspunten. Ze zijn de leidraad voor het gesprek met de ontwikkelende partij.

Landgoed Haarendael is onderdeel van de Haarense gemeenschap, en moet dit ook blijven. Het is een historische plek met een rijke geschiedenis. Met deze rijkdom als leidraad is het nu tijd om vorm te gaan geven aan een nieuw hoofdstuk voor het gebied. Daarbij hebben we als gemeente het volgende toekomstbeeld voor ogen:

Haarendael is een groene parel in het agrarische landschap. Het monumentale karakter van het gebied is in oude glorie hersteld, wel deels in een nieuwe jas. Via de historische oprijlaan met laanbeplanting word je naar het monumentale hoofdgebouw geleid met daarachter de imposante kapel. Daarbinnen wordt het verhaal verteld van Gedenkplaats Haaren. Op het hele landgoed is de geschiedenis tastbaar.

Het is een levendige plek waar met elkaar wordt gewoond en gewerkt. Door de variëteit aan mensen, activiteiten en bedrijvigheid vinden vraag en aanbod elkaar. Er wordt samengewerkt in de moestuin, in de horeca worden mensen opgeleid met een afstand tot de arbeidsmarkt, de fysiotherapeut heeft praktijk aan huis en er zijn flexwerkplekken beschikbaar in de kapel. Een samenredzame  gemeenschap is het streven.

Haarendael is niet alleen voor de mensen die er wonen en werken. Iedereen is welkom voor een wandeling door de tuinen, op het terras bij café Haarendael, voor een overnachting in het hotel met wellness, bij de yogales in de open lucht of gewoon op doortocht met de fiets. Het landgoed is als complex van cultuurhistorisch belang een onderdeel van Van Gogh Nationaal Park dat natuurinclusieve leefgebieden tot doel heeft.

Op het landgoed staat duurzaamheid hoog in het vaandel. Er is volgens het passiefhuisconcept gebouwd met duurzame materialen. De woningen zijn energieneutraal en de daken groen. Water en natuur hebben de ruimte. Zo zijn er nestkastjes voor vogels, bijenhotels en verschillende soorten biotopen die bijdragen aan een grotere biodiversiteit. De gebouwen zijn daarnaast flexibel inzetbaar. Over de jaren kunnen ze verschillende functies huisvesten. Dit draagt bij aan de toekomstbestendigheid van het gebied.

Haarendael is niet ineens vernieuwd. Dat gaat stap voor stap. Daarbij staan de kaders voor ontwikkeling vast, maar is de invulling flexibel. Op deze manier kan ingespeeld worden op verandering van opgaven en kansen die zich aandienen.

Uitgangspunten om te komen tot dit toekomstbeeld zijn:

1. Eer de rijke historie van het landgoed:

– Herstel van het landgoed is de basis voor ontwikkeling;

– De eigenheid van het gebied als groene parel in het open, agrarische landschap blijft behouden;

– Dit betekent dat eventuele nieuwbouw binnen de contouren van het landgoed plaatsvindt en binnen de bebouwingsvlakken uit de Structuurvisie Landgoed Haarendael (2012);

– Bestaande historische bebouwings- en groenstructuren, zoals ook beschreven in de Structuurvisie Landgoed Haarendael (2012), worden zoveel mogelijk behouden en hergebruikt. Het gaat onder andere over de groene omkadering van het landgoed, de toegangspoort, de oprijlaan, het meest oorspronkelijke deel van het hoofdgebouw uit 1839, de kapel, de bibliotheek en het brevierpark;

– Daar waar dit vanwege de brand uit 2019 niet haalbaar blijkt te zijn, worden oude elementen zoveel mogelijk hergebruikt en worden ontwerpprincipes voor de gedeeltelijke her/nieuwbouw ontleend aan het oorspronkelijke ontwerp, zodat het karakter van het monument behouden blijft en een versterking van bestaande kwaliteiten plaats kan vinden. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de brede voorgevel, timpaan en vorm van het u-gebouw, de architectuurstijl en de karakteristieke kopgevels van de zijflanken;

– Het verhaal van Haarendael wordt tastbaar gemaakt. Dan gaat het met name om de geschiedenis van het seminarie, Gedenkplaats Haaren en zorginstelling Cello.

2. Maak verbinding met de gemeenschap van Haaren:

– Inwoners en andere Haarense partijen worden bij de ontwikkeling van het gebied betrokken;

– Er wordt een goede fiets- en wandelverbinding met het dorp Haaren en omgeving gerealiseerd;

– De voortuinen en het brevierpark blijven openbaar toegankelijk;

– Er komt een aanbod aan voorzieningen zonder te concurreren met de voorzieningen in het dorp;

– Bestemmingsverkeer van Haarendael naar het dorp en andersom wordt mogelijk gemaakt, maar doorgaand autosluipverkeer van en naar Tilburg en Den Bosch voorkomen.

3. Creëer de omstandigheden voor een levendige, samenredzame gemeenschap:

– Het gebied wordt een toegankelijke plek voor iedereen om te wonen, werken en recreëren;

– Er wordt gestreefd naar een inclusieve samenleving door te voorzien in een mix van woningen: 35% sociale huur en 65% middelduur en duur, zowel huur als koop;

– Een mix van functies zorgt voor levendigheid in het gebied. Dit betekent ook ruimte voor kleinschalige bedrijvigheid, bijvoorbeeld in de vorm van een bedrijfsverzamelgebouw en flexplekken, en voor (all weather) recreatieve voorzieningen, zoals een luxe wellness of hotel;

– Er wordt aangesloten bij de huidige vraag uit de samenleving, onder andere werken aan huis, woningen voor kleinere huishoudens en levensloopbestendige woningen;

– Er wordt gestreefd naar een gezond woon- en leefklimaat. Daarbij nodigt de openbare ruimte uit tot ontmoeting, sport en ontspanning in het groen.

4. Maak stapsgewijs een toekomstbestendig gebied:

– Het gebied ontwikkelt zich in verschillende fasen. Daarbij hoort ook ruimte voor placemaking en tijdelijke verdienmodellen;

– De ontwikkeling is vooruitstrevendheid in duurzame bouw. Trefwoorden zijn circulair, natuur-inclusief, houtskeletbouw, passiefhuis, energieneutraal, aardgas-loos en flexibele gebouwen;

– Er wordt ontwikkeld naar (lokale) behoefte. Dit betekent passend binnen het gemeentelijk

beleid voor onder andere economie, groen, mobiliteit, cultuurhistorie en de woonzorgvisie die dit jaar wordt gemaakt;

– Er wordt een mix aan functies gehuisvest, dus het landgoed wordt geen monofunctionele (gated) community;

– In de ontwikkeling wordt gezocht naar de balans tussen ruimtelijke kwaliteit/erfgoed, functionaliteit en financiën. Een beeldkwaliteitsplan zal worden ingezet om de aanwezige cultuurhistorische waarden te beschermen.